ÖĞRENME STRATEJİLERİ-III

Yürütücü Biliş Stratejileri: Öğrencilerin kendi öğrenmelerini düzenlemelerine, yürütmelerine ve denetlemelerine yön veren stratejilerdir.

Anlamayı izleme, öğrencilerin bilişi bilgisine sahip olmalarını gerektirir. Biliş bilgisi, bireyin kendi biliş yapısı ve bu yapının nasıl işlediği ile ilgili bilgidir.

Her öğrencinin bilgi bilgisi farklıdır. Bilişi bilgisine sahip bir öğrenci öğrenmelerinde kendisine şu soruları sorup yanıtlayabilir:

· Bu konuyu niçin öğreniyorum?

· Öğrenme etkinliği sonunda neleri öğreneceğim?

· Öğrenmek için nasıl bir yol izlemeliyim?

· Konuyu öğrenmek için ne kadar süre yeterli olur?

· Öğrenip-öğrenmediğimi nasıl denetleyebilirim? (Özer 1998).

Bilişi bilgisi iki temel öğeyi içerir. (Subaşı 2000)

1) Bilişe ilişkin bilgi. Öğrenen kişinin, belirli bir öğrenme durumunda kullandığı çeşitli öğrenme stratejileri ve kendi öğrenme sürecine ilişkin anlayışa sahip olmasıdır.  Örneğin; görsel eğilimli bir öğrenci kavram haritaları oluşturmanın, yeni bilgiyi anlama ve anımsamada kendisi için iyi bir yol olduğunu bilir.

2) Bilişi izleme. Bireyin öğrenilecek durumun öğrenilmesinde en uygun stratejiyi seçme, kullanma, izleme ve değerlendirme, yeniden düzenleme yapma yeteneğidir

Bilişi bilgisi gelimi bir öğrenci neyi, nasıl, hangi hızla öğrenebileceğini bilir, kendine uygun öğrenme stratejilerini seçebilir. Sorunları belirleme ve tanımlama, dikkatini toplama ve tepkilerini yönlendirme, kendini pekiştirme ve değerlendirme, hatalarını düzeltme ve çözüm üretme anlamayı izleme stratejileridir (Özer 1998).

  • Sorunları belirleme ve tanımlama. Bireyin kendi öğrenmesiyle ilgili karşılaştığı sorunların farkına varabilmesi ve bunları tanımlayabilmesidir.
  • Dikkatini toplama ve tepkilerini yönlendirme. Bireyin dikkatini öğrenmeleri üzerine yönlendirebilmesidir.
  • Kendini pekiştirme ve değerlendirme. Bireyin kendi öğrenmeleri üzerinde öğrenip –öğrenemediğini denetleyebilmesidir.
  • Hatalarını düzeltme ve çözüm üretme. Bireyin kendi öğrenmeleri üzerinde yaptığı hataları düzeltmesi ve yinelememesidir.

Duyuşsal Stratejiler: Öğrenmede güdüsel ve duygusal engelleri kaldırmaya yardım eden stratejilerdir. Öğrenciler kendi kendilerine öğrenirken uygun bilişsel stratejileri kullansalar bile kimi kez öğretim hedeflerine ulaşmada güçlüklerle karşılaşırlar. Bu güçlükler, duygusal etmenlerden kaynaklanabilir. Öğrenmede duygusal ya da güdüsel etmenlerden oluşan engelleri ortadan kaldırmak için kullanılan stratejiler duyusal stratejiler olarak adlandırılmaktadır. (Subaşı 2000)

Öğrencilerdeki dikkati toplayamama, olumsuz tutumlara sahip olma, sınav kaygısı duyma gibi engelleri duyusal stratejilerden yararlanarak kaldırabiliriz. Dikkati yoğunlaştırma, olumlu tutum geliştirme, güdülenme, kaygıyı azaltma (güven sağlama) duyusal stratejilerdir (Özer 1998).

· Dikkat yoğunlaştırma. Dikkati öğrenilen konu üzerinde yoğunlaştırmadır. Dikkatin başka yöne yönelmesi genellikle çalışırken veya okurken, radyonun açılması, oda arkadaşının içeri girmesi gibi dışsal etmenlerden oluşur. Öğrenciler öğrenmelerini en iyi destekleyen çevresel özellikleri belirleyip, düzenleyerek ruhsal yapılarını öğrenme için en uygun duruma getirirler. Baka bir deyişle, ortamlarını öğrenmeleri için düzenlerler (Özer 1998, Subaşı 2000). Dikkatin dağılması kimi kez öğrenenden de kaynaklanır. “Bunu anlayamadım”, “Bu projeyi yapma olasılığım zayıf” gibi kendi kendine olumsuz düşünme güdülenmeyi düşürerek dikkati azaltır. Meichenbaum (1977) kendi kendine olumsuz konuşmalar yapan öğrencilerin bundan vazgeçerek, kendileriyle ilgili anlatımları olumlulaştırmalarını önermektedir (aktaran Subaşı 2000)

Öğrencilerime ders anlatırken dikkatlerini toplamak için özel teknik kullanmaktayım. Bu tekniği aşağıdaki gibi uygulamaktayım.

“Öğretmen ders anlatırken öğretmenin başının çevresinde hayali bir çember çizin. Şimdi bu çemberi kırmıza boyayın. Boyadığınız çemberi git gide kalınlaştırın. Bu durumdayken çemberi yakın ve etrafını alevlerle çerçeveleyin. Şu anda sadece öğretmenin sesini duyacaksınız. Öğretmenin sesine konsantre olun.”

· Olumlu tutum geliştirme. Tutum, bireyi belli insanlar, nesneler ve durumlar karşısında belli davranışlar göstermeye yönelten davranış eğitimleridir. Öğrencilerin derse, okula, öğrenmeye ve öğretene karşı olumsuz tutumlara sahip olması öğrenmesini olumsuz yönde etkiler. Bu olumsuzluğun nedenleri bulunarak giderilmeli ve öğrencinin öğrenmeye karşı olumlu tutumlar kazanması sağlanmalıdır. (Özer 1998)

“Olumlu tutum geliştirilmesi için öğretmenin öğrencinin yaşına inmesi gereklidir. Derste sürekli ders anlatmak öğrenciyi sıkmakta ve ilgisinin dağılmasına sebep olmaktadır. Bu anda öğretmen ortamı yumuşatmak için öğrenci seviyesine uygun şakalar yapabilir, fıkralar anlatabilir veya şiir okuyabilir. Bu durumun sonucunda öğrenci öğretmeni kendine yakın hissetmektir ve derse karşı olumlu tutum geliştirmektedir.”

· Güdülenme. Bireyi öğrenmesi için harekete geçiren güç kaynağıdır. Güdülenmiş öğrenci, öğrenme sorumluluğu taşır, öğrenmekten zevk alır, öğrenmeyi gerçekleştirmek için sürekli çaba gösterir. İlgiyi artırmada kullanılan bir strateji de öğrenilenlerle varolanları bütünleştirme çabasıdır. Öğrenen kendine şu soruyu sormalıdır; “Bu bilgi bildiklerimle uyuyor mu?” Eğer varolan bilgi ve önceden öğrenilen düşünceler ile yeni bilgi arasında ayrılık varsa, öğrenen bunları uzlaştırmaya çalışmalıdır. (Subaşı 2000)

· Kaygıyı azaltma (güven sağlama) Kaygı, güçlü istek ya da dürtünün amaca ulaşmasını engelleyen tedirgin edici durumdur. Kaygı en çok derslerde ve sınavlarda “başarılı olamama” durumuyla ilgili olarak görülür. Aşırı kaygı düzenli çalışarak, başarı elde ederek ve özgüven geliştirilerek giderilebilir. (Özer 1998) Güven, öğrenmede çaba harcama ve amaca ulaşmada bireyin inançlarında ortaya çıkar. Olumlu öz-konumalar, güvenin sağlanması ve sürmesinde etkili olabilir. Güveni olumsuz etkileyen etmenler ise anksiyete, test kaygısı, verilen görevi iyi yapamama korkusu olabilir. (Subaşı 2000)

 

KAYNAKLAR

Özer, Bekir (1998), Eğitim Bilimlerinde Yenilikler (Editör: Ayhan Hakan) içinde Öğrenmeyi Öğretme (ss: 147-162) Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi, No:559.

Subaşı, G. (2000). Etkili Öğrenme: Öğrenme Stratejileri. Milli Eğitim Dergisi, 146 http://yayim.meb.gov.tr/yayimlar/146/subasi.htm [24.03.2003]

http://ilkogretim-online.org.tr/vol4say1/v04s01m1.pdf

ÖĞRENME STRATEJİLERİ-III” üzerine 2 düşünce

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>